DCR (Dakriyosistorinostomi): Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığında Cerrahi Çözüm

Göz sağlığı, sadece net bir görüşe sahip olmakla sınırlı değildir; gözün nem dengesini sağlayan ve onu dış etkenlere karşı koruyan gözyaşı sisteminin de kusursuz işlemesi gerekir. Göz yüzeyini nemlendirdikten sonra burna doğru akması gereken gözyaşının, kanal sistemindeki bir tıkanıklık nedeniyle gözde birikmesi ve yanağa doğru taşması, "epifora" olarak adlandırılan yaygın bir sorundur. Bu durum sadece sosyal yaşamı etkileyen bir rahatsızlık değil, aynı zamanda sık tekrarlayan enfeksiyonlara zemin hazırlayan tıbbi bir problemdir. Gözyaşı kanal tıkanıklıklarının tedavisinde, özellikle yetişkin hastalarda en etkili ve kalıcı çözüm olarak kabul edilen yöntem ise DCR (Dakriyosistorinostomi) ameliyatıdır. Pendik’te hizmet veren Özel Sistem Göz Tıp Merkezi olarak, göz sulanması şikayetiyle başvuran hastalarımızda tıkanıklığın yerini ve seviyesini belirledikten sonra, gerekli durumlarda "A Tipi" tıp merkezi standartlarında bu cerrahi işlemi uygulamaktayız.

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, tedavi edilmediği takdirde gözyaşı kesesinde kronik enfeksiyona (dakriyosistit), apseye ve göz çevresinde ciddi şişliklere yol açabilir. Bu nedenle sürekli göz sulanması yaşayan bireylerin vakit kaybetmeden uzman bir hekime başvurması önemlidir. Bu makalede, tıkanıklığın giderilmesinde altın standart olarak görülen DCR ameliyatının ne olduğu, nasıl uygulandığı ve iyileşme süreci hakkında detaylı bilgilere yer vereceğiz.

DCR Nedir?

Tıbbi literatürdeki tam adıyla Dakriyosistorinostomi, kısaca DCR, tıkalı olan gözyaşı kanalına alternatif yeni bir yol oluşturulması işlemidir. Normal şartlarda gözyaşı, gözün iç köşesindeki küçük deliklerden (punktum) girerek kanaliciklerden geçer, gözyaşı kesesinde toplanır ve buradan nazolakrimal kanal yoluyla burun içine akar. Ancak bu yolun herhangi bir noktasında, özellikle de burna açılan alt uçta bir tıkanıklık meydana gelirse, sıvı akışı durur.

DCR ameliyatı, tıkalı olan bu yolu açmaya çalışmak yerine, gözyaşı kesesi ile burun boşluğu arasında doğrudan yeni bir pencere (kanal) açılması prensibine dayanır. Bu sayede gözyaşı, tıkalı olan aşağı kısımdaki yolu atlayarak (bypass ederek), yeni oluşturulan açıklıktan yerçekimi etkisiyle rahatça burna dökülebilir. Bu cerrahi prosedür, gözyaşı drenaj sisteminin fizyolojisine en uygun ve başarı oranı oldukça yüksek bir tedavi yöntemidir.

DCR Hangi Durumlarda Uygulanır?

Göz sulanması her zaman cerrahi gerektirmeyebilir; bazen alerjiler, göz kuruluğu (refleks sulanma) veya basit enfeksiyonlar da benzer belirtiler verebilir. Ancak yapılan tetkikler (lavaj testi vb.) sonucunda anatomik bir tıkanıklık tespit edilirse cerrahi gündeme gelir. DCR ameliyatının uygulandığı başlıca durumlar şunlardır:

• Edinsel Nazolakrimal Kanal Tıkanıklığı: Genellikle orta ve ileri yaşlarda, kanalın buruna açıldığı noktanın sebepsiz yere (idiyopatik) veya geçirilmiş enfeksiyonlara bağlı olarak tıkanması.
• Kronik Dakriyosistit: Gözyaşı kesesinin sürekli iltihaplanması, gözde çapaklanma, kızarıklık ve şişlik ile seyreden durumlar.
• Akut Dakriyosistit Sonrası: Gözyaşı kesesinde ağrılı apse oluşumu tedavi edildikten sonra, tekrarı önlemek amacıyla.
• Travmatik Tıkanıklıklar: Burun veya yüz bölgesine alınan darbeler sonucu kanalların hasar görmesi.
• Dakriyolit (Kese Taşı): Gözyaşı kesesi içinde taş oluşumunun kanalı tıkaması.

Kimler İçin Uygundur?

Gözyaşı yolu cerrahisi, genellikle bebeklerde uygulanan sondalama (probing) işleminden fayda görmeyen çocuklar ve kanal tıkanıklığı kesinleşmiş yetişkinler için uygundur. Ancak her hasta DCR için uygun aday olmayabilir. Ameliyat kararından önce şu kriterler değerlendirilir:

• Hastanın genel sağlık durumunun anestezi almaya uygun olması.
• Burun içinde ameliyata engel teşkil edecek ciddi bir patolojinin (ileri derecede kemik eğriliği, tümör vb.) bulunmaması.
• Tıkanıklığın, gözyaşı kesesi seviyesinde veya daha aşağıda (kanalın buruna açılan kısmında) olması. (Kanalicik dediğimiz üst yollardaki tıkanıklıklarda farklı yöntemler gerekebilir).
• Aktif bir göz enfeksiyonunun bulunmaması (Önce ilaçla enfeksiyon kurutulmalıdır).

Özel Sistem Göz Tıp Merkezi uzmanları, cerrahi kararı vermeden önce burun içi muayenesi ve gözyaşı yollarının görüntülenmesi gibi detaylı tetkikler yaparak hasta için en doğru yöntemi belirler.

DCR Ameliyatı Nasıl Uygulanır?

DCR ameliyatı, temel olarak iki farklı yaklaşımla gerçekleştirilebilir: Eksternal (Açık) ve Endoskopik (Kapalı) yöntem. Hangi yöntemin seçileceği, hastanın anatomik yapısına, tıkanıklığın durumuna ve cerrahın değerlendirmesine göre belirlenir.

1. Eksternal (Açık) DCR: Geleneksel ve başarı oranı en yüksek kabul edilen yöntemdir. Göz ile burun kökü arasındaki cilt bölgesine yaklaşık 1-1.5 cm’lik küçük bir kesi yapılır. Buradan girilerek gözyaşı kesesine ulaşılır. Kese ile burun mukozası arasındaki kemik pencere açılarak iki doku birbirine ağızlaştırılır. Ameliyat sonunda cilt estetik dikişlerle kapatılır. İz kalma ihtimali çok düşüktür ve zamanla belirsizleşir.

2. Endoskopik (Kapalı) DCR: Cilde herhangi bir kesi yapılmadan, burun deliklerinden endoskopik kameralar yardımıyla girilerek yapılan işlemdir. Burun içinden kemik ve mukoza kaldırılarak gözyaşı kesesine ulaşılır ve drenaj sağlanır. Ciltte iz bırakmaması en büyük avantajıdır ancak başarı oranı, açık yönteme göre anatomik yapıya bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.

Her iki yöntemde de, yeni oluşturulan kanalın açık kalmasını sağlamak ve iyileşme sürecinde yapışıklıkları önlemek amacıyla, geçici olarak göz kapaklarından burna uzanan ince bir silikon tüp yerleştirilebilir. Bu tüp dışarıdan belli olmaz ve hastayı rahatsız etmez.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı cerrahisi sonrası iyileşme süreci genellikle konforludur ancak hastaların dikkat etmesi gereken bazı hususlar vardır. İyileşme süreci genel hatlarıyla şöyledir:

• İlk Günler: Ameliyat sonrası burundan hafif sızıntı şeklinde kanama olması normaldir. Göz çevresinde, özellikle açık ameliyat yapıldıysa hafif şişlik ve morluk görülebilir; bu durum bir hafta içinde geriler.
• Dikişlerin Alınması: Açık DCR yapıldıysa, cilt dikişleri genellikle 1 hafta sonra alınır. Estetik dikiş atıldığı için iz, aylar içerisinde ten rengini alarak kaybolur.
• Silikon Tüp: Eğer ameliyatta silikon tüp takıldıysa, bu tüp genellikle 1 ila 3 ay sonra poliklinik şartlarında, ağrısız ve basit bir işlemle çıkarılır.
• İlaç Kullanımı: Enfeksiyonu önlemek için antibiyotikli damlalar, burun spreleri ve ağızdan alınan ilaçlar doktorunuzun önerdiği süre boyunca düzenli kullanılmalıdır.
• Günlük Yaşam: Hastalar genellikle birkaç gün içinde günlük işlerine dönebilirler. Ancak ilk haftalarda ağır kaldırmaktan, öne eğilmekten ve burnu şiddetli sümkürmekten kaçınılmalıdır.

Olası Riskler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

DCR, komplikasyon riski düşük ve başarı oranı (%90-95) oldukça yüksek bir cerrahidir. Ancak her cerrahi müdahalede olduğu gibi bazı riskler mevcuttur:

• Kanama: Burun kaynaklı kanamalar görülebilir. Genellikle kendiliğinden durur, nadiren müdahale gerektirir.
• Enfeksiyon: Ameliyat bölgesinde enfeksiyon gelişebilir, bu nedenle hijyen ve ilaç kullanımı çok önemlidir.
• Tıkanıklığın Tekrarlaması: Nadiren de olsa, açılan yeni kanalın zamanla doku iyileşmesi (granülasyon) nedeniyle kapanması söz konusu olabilir. Bu durumda revizyon (tekrar) cerrahisi gerekebilir.
• Silikon Tüp Sorunları: Tüpün yerinden oynaması veya gözü tahriş etmesi gibi durumlar görülebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Göz sulanması şikayetiniz varsa, bu durumun geçici bir alerji mi yoksa kalıcı bir kanal tıkanıklığı mı olduğunu anlamak için uzman hekim kontrolü şarttır. Ayrıca DCR ameliyatı sonrasında aşağıdaki belirtileri yaşarsanız vakit kaybetmeden Özel Sistem Göz Tıp Merkezi ile iletişime geçmelisiniz:

• Burundan durdurulamayan aktif ve yoğun kanama olması.
• Göz çevresinde giderek artan kızarıklık, ısı artışı ve ağrı.
• Ateşin 38 derece ve üzerine çıkması.
• Kesi yerinden cerahat (irin) gelmesi.
• Görme keskinliğinde ani azalma.

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, yaşam kalitenizi düşüren ve enfeksiyon riski taşıyan bir durumdur. Ancak DCR ameliyatı ile bu sorundan kalıcı olarak kurtulmak mümkündür. Gözlerinizdeki sulanmanın nedenini öğrenmek ve size en uygun tedavi yöntemini belirlemek için uzman kadromuzdan destek alabilirsiniz.