Sikeral Fix (Skleral Fiksasyon): Zorlu Göz İçi Mercek Vakalarında İleri Cerrahi Çözüm

Göz sağlığında net bir görüşün temel unsurlarından biri, gözün doğal merceğinin (lens) şeffaf olması ve anatomik olarak doğru pozisyonda durmasıdır. Ancak katarakt cerrahisi komplikasyonları, ciddi göz travmaları veya doğuştan gelen bağ dokusu zayıflıkları nedeniyle, göz içi merceği yerinden kayabilir ya da standart yöntemlerle yerleştirilemez hale gelebilir. İşte bu noktada, göz cerrahisinin en ileri ve teknik beceri gerektiren prosedürlerinden biri olan Sikeral Fix (Skleral Fiksasyon) devreye girer. Pendik’te "A Tipi" tıp merkezi standartlarında hizmet veren Özel Sistem Göz Tıp Merkezi olarak, standart katarakt cerrahisinin uygulanamadığı veya daha önce takılan merceğin yer değiştirdiği (disloke olduğu) kompleks vakalarda, bu ileri cerrahi yöntemi deneyimli vitreo-retinal cerrahi ekibimizle uygulamaktayız.

Tıbbi literatürde "Skleral Fiksasyon" olarak geçen ancak hasta pratiğinde Sikeral Fix olarak da bilinen bu yöntem, göz içine yerleştirilecek yapay merceğin, gözün beyaz kısmı olan "sklera"ya sabitlenmesi prensibine dayanır. Normal şartlarda yapay mercek, gözün doğal kapsülünün içine ("kapsüler kese") yerleştirilir. Ancak kapsül desteğinin olmadığı veya yetersiz olduğu durumlarda ("afaki" durumu), merceğin düşmemesi ve optik aks üzerinde sabit kalması için sklera dokusuna tutturulması gerekir. Bu makalede, göz cerrahisinin "kurtarıcı" operasyonu olarak bilinen bu yöntemin detaylarını, kimlere uygulandığını ve iyileşme sürecini kapsamlı bir şekilde ele alacağız.

Sikeral Fix Nedir?

Sikeral Fix, göz içi merceğinin (İOL), normal anatomik yerleşim yeri olan kapsül kesesi içine konulamadığı durumlarda, merceğin özel tekniklerle gözün dış duvarı olan skleraya (göz akına) sabitlendiği cerrahi bir prosedürdür. Bu sabitleme işlemi, dikişli (sütürlü) veya dikişsiz (sütürsüz/Yamane tekniği) yöntemlerle gerçekleştirilebilir.

Gözün doğal merceği, "zonül" adı verilen ince iplikçiklerle yerinde asılı durur. Katarakt ameliyatı sırasında bu iplikçikler koparsa veya doğuştan zayıfsa, merceği koyacak güvenli bir "cep" kalmaz. Eğer cerrah bu durumda standart bir mercek koymaya çalışırsa, mercek gözün arkasına (vitreus boşluğuna) düşebilir. Sikeral fiksasyon, bu doğal desteğin olmadığı durumlarda yapay bir destek oluşturarak hastanın yeniden görmesini sağlayan, yüksek hassasiyet gerektiren bir afaki tedavisi yöntemidir.

Hangi Durumlarda Sikeral Fix Uygulanır?

Bu cerrahi yöntem, rutin bir göz ameliyatı değil, genellikle komplikasyonlu veya özel durumlu vakalarda tercih edilen "B Planı" veya "C Planı" niteliğinde ileri bir işlemdir. Uygulama alanları şunlardır:

• Katarakt Ameliyatı Komplikasyonları: Ameliyat sırasında arka kapsülün yırtılması ve kapsül desteğinin tamamen kaybedilmesi durumunda.
• Lens Dislokasyonu (Mercek Kayması): Daha önce takılmış olan göz içi merceğinin, yıllar sonra bağların zayıflaması veya travma sonucu yerinden kayması veya göz arkasına düşmesi.
• Travmatik Katarakt: Göze alınan şiddetli darbeler sonucu mercek bağlarının (zonüllerin) kopması.
• Marfan Sendromu ve Ektopia Lentis: Genetik olarak mercek bağlarının zayıf olduğu ve merceğin doğuştan yerinde olmadığı sendromlar.
• Afaki (Merceksizlik): Daha önceki ameliyatlarda mercek konulamamış ve gözlüksüz göremeyen hastalar.
• Göz İçi Mercek Değişimi: Mevcut merceğin bozulması, kırılması veya yanlış numara nedeniyle değiştirilmesi gerektiğinde, kapsül desteği yetersizse.

Kimler İçin Değerlendirilir?

Göz içi mercek sabitleme ameliyatı, her hasta için ilk seçenek değildir. Öncelikle kapsül desteğinin olup olmadığı detaylıca araştırılır. Bu ameliyat için uygun adaylar:

• Kapsüler desteği olmayan ancak retina ve optik sinir fonksiyonları sağlam olan hastalar.
• Göz dokusu cerrahiyi kaldırabilecek düzeyde sağlıklı olan bireyler.
• Göz içine düşen merceğin çıkarılması gereken (vitreoretinal cerrahi gerektiren) hastalar.
• Yüksek numaralı gözlük veya kontakt lens kullanamayan afakik (merceği olmayan) hastalar.

Özel Sistem Göz Tıp Merkezi’nde yapılan biyomikroskobik muayene ve ultrasonografi (USG) tetkikleri sonucunda, hastanın göz yapısının bu kompleks cerrahiye uygun olup olmadığına karar verilir.

Sikeral Fix Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Göz içi mercek ameliyatı teknikleri arasında en spesifik olanlardan biri olan Sikeral Fix, genellikle lokal anestezi veya genel anestezi altında, steril ameliyathane koşullarında yapılır. Operasyon süresi, vakanın zorluğuna göre 45 dakika ile 90 dakika arasında değişebilir. Süreç şu adımları içerir:

1. Vitrektomi (Gerekirse): Eğer göz içi merceği arkaya düşmüşse veya vitreus jeli öne gelmişse, öncelikle "Pars Plana Vitrektomi" adı verilen işlemle gözün içindeki jel temizlenir ve düşen mercek özel aletlerle tutulup çıkarılır.

2. Merceğin Hazırlanması ve Yerleştirilmesi: Sklera (beyaz doku) üzerine milimetrik tüneller açılır. Özel olarak tasarlanmış (düşmemesi için geniş ayaklı) yapay mercek göz içine yerleştirilir.

3. Sabitleme (Fiksasyon): Cerrahın tercihine ve hastanın durumuna göre iki teknikten biri uygulanır: Sütürlü Teknik: Merceğin ayakları, erimeyen özel dikiş iplikleriyle skleraya dikilir. Sütürsüz (Yamane) Tekniği: Merceğin ayakları, sklerada açılan tünellerin içine sıkıştırılarak ve uçları yakılarak (flanş yapılarak) sabitlenir. Son yıllarda popüler olan bu teknik, dikişe bağlı komplikasyonları azaltır.

4. Kapatma: İşlem sonunda konjonktiva (göz zarı) kapatılır. Genellikle dikiş gerektirmez veya kendiliğinden eriyen dikişler kullanılır.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

Sikeral Fix ameliyatı, standart katarakt ameliyatına göre daha kapsamlı bir cerrahi olduğu için iyileşme süreci biraz daha uzundur. Hastalarımız şu süreçleri deneyimler:

• İlk Günler: Gözde kızarıklık, batma, sulanma ve hafif ağrı olması normaldir. Görme hemen netleşmeyebilir; ödemin inmesi ve gözün şekillenmesi zaman alır.
• Pozisyon: Eğer göz içine gaz veya silikon verildiyse (nadiren gerekir), doktorunuz belirli bir süre yüzüstü yatmanızı isteyebilir.
• Görüş Kalitesi: Görme keskinliği genellikle 1. haftadan sonra artmaya başlar, ancak nihai sonuç ve gözlük numarasının oturması 1 ila 3 ayı bulabilir.
• İlaç Kullanımı: Enfeksiyonu ve ödemi önlemek için kortizonlu ve antibiyotikli damlaların yaklaşık 1 ay boyunca düzenli kullanılması hayati önem taşır.

Olası Riskler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

İleri düzey bir cerrahi olan Sikeral Fix, tecrübeli ellerde başarı oranı yüksek bir işlemdir. Ancak her cerrahide olduğu gibi bazı riskler mevcuttur:

• Göz İçi Kanaması: Skleradan iğne geçişi sırasında nadiren kanama olabilir.
• Mercek Pozisyon Sorunları: Merceğin hafif eğik durması (tilt) astigmata neden olabilir.
• Yüksek Göz Tansiyonu (Glokom): Ameliyat sonrası geçici tansiyon yükselmesi görülebilir.
• Retina Dekolmanı: Özellikle travmatik vakalarda retina yırtılması riski her zaman göz önünde bulundurulmalıdır.
• Sütür Erozyonu: Dikişli teknikte, yıllar sonra dikişin kopması veya dışarı çıkması (nadir).

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Gözünüze darbe aldıktan sonra görmenizde ani bir bulanıklık olduysa veya daha önce katarakt ameliyatı olmanıza rağmen "gözümün içinde bir şey sallanıyor" hissi yaşıyorsanız (mercek kayması belirtisi olabilir), vakit kaybetmeden doktora başvurmalısınız. Ayrıca ameliyat sonrasında;

• Giderek artan şiddetli ağrı,
• Ani görme kaybı veya perde inmesi hissi,
• Işık çakmaları,
• Yoğun çapaklanma ve kızarıklık

gibi durumlar acil müdahale gerektirir. Özel Sistem Göz Tıp Merkezi olarak, zorlu ve komplikasyonlu göz vakalarında, en ileri teknolojik altyapımız ve uzman cerrahlarımızla göz sağlığınızı yeniden kazanmanız için yanınızdayız.