Bebeklerin Gözlerindeki Işıltıyı Geri Getiren Dokunuş: Probing İşlemi

Yeni doğan bir bebeğin dünyaya bakışı, ebeveynler için paha biçilemez bir mutluluk kaynağıdır. Ancak doğumdan kısa bir süre sonra bebeğin bir veya her iki gözünde başlayan sürekli sulanma, çapaklanma ve kirpiklerde yapışıklık, bu mutluluğa endişe gölgesi düşürebilir. Bebeklerde oldukça sık rastlanan bu durum, genellikle göz yaşı kanallarının doğuştan tam olarak açılmamasından kaynaklanır. Çoğu zaman masaj ve damla tedavisiyle kendiliğinden düzelen bu süreç, bazı durumlarda tıbbi bir müdahaleyi gerektirebilir. İşte bu noktada, halk arasında "göz pınarı açma" veya "sondalama" olarak bilinen Probing işlemi devreye girer. Pendik’te hizmet veren Özel Sistem Göz Tıp Merkezi olarak, çocuk göz sağlığı ve oküloplasti birimimizde, minik hastalarımızın göz sağlığını korumak ve ebeveynlerin endişelerini gidermek için bu işlemi büyük bir titizlikle uyguluyoruz.

Göz yaşı kanal tıkanıklığı, bebeğin konforunu bozan, sık sık enfeksiyonlara yol açan ve tedavi edilmediğinde kronikleşebilen bir sorundur. Ailelerin en çok çekindiği konulardan biri olan Probing işlemi, aslında bir ameliyattan ziyade, tıkalı olan zarın mekanik olarak açılmasını sağlayan kısa süreli ve güvenli bir müdahaledir. Bıçak kullanılmadan, dikiş atılmadan gerçekleştirilen bu işlem, göz yaşının doğal akış yolunu yeniden sağlayarak bebeğin yaşam kalitesini artırır. Bu makalede, ebeveynlerin en çok merak ettiği sondalama tedavisinin detaylarını, zamanlamasını ve süreçlerini kapsamlı bir şekilde ele alacağız.

Probing (Sondalama) Nedir?

Probing, göz yaşı kanal sistemindeki tıkanıklığı gidermek amacıyla yapılan, cerrahi kesi veya dikiş gerektirmeyen mekanik bir açma işlemidir. Gözlerimiz, göz yüzeyini nemli tutmak ve temizlemek için sürekli olarak göz yaşı üretir. Kullanılan bu sıvı, gözün iç kısmındaki (burun tarafındaki) küçük deliklerden (punktum) girerek, burnun içine açılan nazolakrimal kanaldan akar. Ancak bazı bebeklerde, bu kanalın buruna açıldığı en alt uçtaki zar (Hasner valvi) doğumda delinmemiştir.

Sondalama işleminde, ucu küt olan, tel benzeri çok ince metal çubuklar (sondalar) kullanılır. Bu sondalarla göz yaşının doğal akış yolu takip edilerek kanalın içine girilir ve tıkanıklığa neden olan zar nazikçe delinir. Böylece göz ile burun arasındaki sıvı akışı sağlanmış olur. Bu işlem, kanalın anatomik yapısını bozmadan, sadece var olan engeli ortadan kaldırmayı hedefler.

Bebeklerde Göz Yaşı Kanalı Tıkanıklığı ve Belirtileri

Tıp dilinde "Dakriyostenoz" olarak adlandırılan doğuştan göz yaşı kanalı tıkanıklığı, yeni doğan bebeklerin yaklaşık %6 ila %20'sinde görülebilen yaygın bir durumdur. Belirtiler genellikle doğumdan sonraki ilk birkaç hafta içinde ortaya çıkar. Ebeveynlerin dikkat etmesi gereken en belirgin işaretler şunlardır:

• Sürekli Göz Sulanması (Epifora): Bebek ağlamadığı halde gözlerinde biriken yaşların yanaklarına süzülmesi. Gözler her zaman ıslak ve parlak görünür.
• Çapaklanma ve Akıntı: Özellikle sabahları uykudan uyanınca kirpiklerin birbirine yapışmasına neden olan sarı veya yeşilimsi akıntı.
• Gözde Kızarıklık: Sık tekrarlayan enfeksiyonlara bağlı olarak göz beyazında (konjonktiva) kızarıklık.
• Göz Pınarında Şişlik: Gözün burun köküne yakın kısmında, basmakla irin veya sıvı gelen şişlik (Dakriyosistit) oluşması.

Bu belirtiler, basit bir konjonktivit (göz nezlesi) ile karıştırılabilir. Ancak konjonktivit tedaviyle geçerken, bebeklerde göz sulanması kanal açılmadığı sürece devam eder veya sık sık tekrarlar. Bu nedenle, geçmeyen çapaklanma şikayetinde mutlaka bir göz hekimi muayenesi gereklidir.

Probing İşlemi Hangi Durumlarda ve Ne Zaman Yapılır? (İdeal Yaş Aralığı)

Göz yaşı kanalı tıkanıklığının tedavisinde ilk basamak genellikle cerrahi değildir. Bebeklerin büyük bir kısmında (%90 civarı), kanalın ucundaki zar ilk 1 yaş içinde kendiliğinden veya uygulanan masaj tedavisiyle açılır. Bu nedenle, ilk 12 ay boyunca hekiminizin öğreteceği "hidrostatik basınç masajı" ve gerektiğinde antibiyotikli damla tedavisi uygulanır.

Ancak, düzenli masaj ve takibe rağmen sulanma ve çapaklanma şikayeti geçmeyen bebeklerde göz yaşı kanalı tıkanıklığı tedavisi için sondalama gündeme gelir. İdeal zamanlama konusunda şu kriterler göz önüne alınır:

• 12-18 Ay Arası: Probing işleminin en yüksek başarı oranına (%90-95) sahip olduğu ideal dönemdir. 1 yaşını dolduran ve şikayeti devam eden bebeklerde daha fazla beklemeden işlem yapılması önerilir.
• Sık Enfeksiyon Geçirenler: Eğer bebekte sık sık ağrılı kese iltihabı (dakriyosistit) gelişiyorsa, 1 yaş beklenmeden daha erken dönemde de probing yapılabilir.
• İleri Yaşlar: 2-3 yaşından sonra yapılan sondalama işlemlerinde başarı oranı, kanal yapısının sertleşmesi nedeniyle düşebilir. Bu yaş grubunda bazen sondalamaya ek olarak silikon tüp takılması gerekebilir.

Probing Nasıl Uygulanır? (İşlem Süreci)

Özel Sistem Göz Tıp Merkezi ameliyathanesinde gerçekleştirilen probing işlemi, steril koşullarda ve anestezi uzmanı eşliğinde yapılır. Ailelerin endişe etmemesi gereken nokta, işlemin çok kısa sürmesi ve bebeğin herhangi bir ağrı hissetmemesidir. Süreç adım adım şu şekildedir:

• Anestezi: Bebeğin işlem sırasında hareket etmemesi ve konforu için hafif bir sedasyon (sakinleştirici) veya kısa süreli genel anestezi uygulanır. Maske ile uyutulan bebek, işlem biter bitmez uyandırılır.
• Genişletme: Göz kapağındaki küçük göz yaşı deliği (punktum), özel bir aletle hafifçe genişletilir.
• Sondalama: Ucu küt olan ince metal sonda, kanalikülden girilerek göz yaşı kesesine ve oradan da burun kanalına doğru ilerletilir. Tıkanıklığa neden olan zar hissedilir ve nazikçe delinir.
• Kontrol (Lavaj): Kanalın açıldığından emin olmak için serum fizyolojik ile yıkama (lavaj) yapılır. Sıvının bebeğin genzinden gelip gelmediği kontrol edilir.

Toplam işlem süresi genellikle 5-10 dakika arasındadır. Herhangi bir kesi yapılmadığı için kanama riski yok denecek kadar azdır ve dikiş atılmaz.

İşlem Sonrası İyileşme ve Bakım

Sondalama tedavisi sonrası iyileşme süreci oldukça hızlıdır. Bebekler işlemden kısa bir süre sonra beslenmeye başlayabilir ve aynı gün içinde taburcu edilirler. Ebeveynlerin dikkat etmesi gereken hususlar şunlardır:

• Burun Akıntısı: İşlemden sonraki ilk birkaç saat, burundan hafif kanlı sümük gelmesi normaldir ve endişe edilmemelidir.
• İlaç Kullanımı: Enfeksiyonu önlemek ve ödemi azaltmak için hekiminizin reçete edeceği antibiyotikli ve kortizonlu göz damlalarının yaklaşık 1 hafta boyunca düzenli kullanılması önemlidir.
• Masaj: Genellikle işlemden sonra masaj yapılmasına gerek kalmaz, ancak hekiminiz gerekli görürse önerebilir.
• Kontrol: İşlemin başarısını değerlendirmek için genellikle 1 hafta sonra kontrol muayenesi yapılır.

Probing işlemi, deneyimli ellerde yapıldığında başarı oranı oldukça yüksek ve komplikasyon riski düşük bir göz kanalı açma yöntemidir. Ancak nadiren de olsa, dokuların tekrar yapışması nedeniyle tıkanıklık tekrarlayabilir. Bu durumda işlem 2-3 ay sonra tekrarlanabilir veya tüp entübasyonu gibi ek yöntemlere başvurulabilir. Unutulmamalıdır ki, her çocuğun anatomik yapısı farklıdır ve tedavi süreci uzman hekim değerlendirmesiyle şekillenir.

Bebeğinizin gözlerindeki ışıltıyı gölgeleyen sulanma problemlerinde, doğru zamanda yapılan müdahale ile kalıcı çözüm sağlamak mümkündür. Özel Sistem Göz Tıp Merkezi olarak, en değerli varlıklarınızın göz sağlığı için yanınızdayız.