YAG Lazer: Katarakt Sonrası ve Glokom Tedavisinde Hızlı ve Etkili Çözüm

Göz sağlığı, yaşam kalitemizi doğrudan etkileyen en değerli varlığımızdır. Katarakt ameliyatı olup dünyayı yeniden berrak görmeye başlayan bir hastanın zamanla görüşünün tekrar bulanıklaşması veya hiçbir şikayeti yokken rutin bir muayenede sinsi bir glokom riski taşıdığının söylenmesi endişe verici olabilir. Ancak modern oftalmolojinin sunduğu ileri lazer teknolojileri sayesinde, bu tür sorunlar ameliyathane ortamına gerek kalmadan, saniyeler içinde çözülebilmektedir. Bu çözümlerin başında gelen YAG Lazer teknolojisi, gözün içine herhangi bir kesi yapmadan, sadece ışık enerjisi kullanılarak dokuların tedavi edilmesine olanak tanıyan güvenli bir yöntemdir. Pendik’te "A Tipi" tıp merkezi standartlarında hizmet veren Özel Sistem Göz Tıp Merkezi olarak, katarakt sonrası gelişen bulanıklıkları ve dar açılı glokom krizlerini önlemek amacıyla bu teknolojiyi etkin bir şekilde kullanıyoruz.

Halk arasında bazen "kireçlenme temizliği" veya "göz tansiyonu lazeri" olarak da bilinen bu prosedürler, fotodiskrüptif (doku ayırıcı) özellik taşıyan özel bir lazer türü ile gerçekleştirilir. YAG Lazer, dokuyu ısıtarak yakmaz; bunun yerine odaklandığı noktada milisaniyelik bir enerji patlaması yaratarak dokuyu mikron düzeyinde keser veya deler. Bu sayede, katarakt ameliyatı sonrası bulanıklaşan arka kapsül temizlenebilir (Kapsülotomi) veya göz tansiyonu krizini önlemek için iriste küçük bir delik açılabilir (İridotomi). Bu makalede, neştersiz ve ağrısız bir işlem olan YAG Lazerin kullanım alanlarını, nasıl uygulandığını ve iyileşme sürecini tüm detaylarıyla ele alacağız.

YAG Lazer Nedir?

Tam adıyla "Neodymium-doped Yttrium Aluminum Garnet" olan YAG Lazer, oftalmolojide en sık kullanılan "soğuk lazer" türlerinden biridir. Bu teknoloji, belirli bir dalga boyundaki ışık enerjisini çok küçük bir noktaya odaklayarak çalışır. Lazerin vurduğu noktada oluşan plazma etkisi, hedef dokuyu (örneğin zar tabakasını) keser veya açar. İşlemin en büyük avantajı, gözün dış bütünlüğünü bozmamasıdır; yani göze bıçak değmez, enfeksiyon riski oluşturan bir kesi yapılmaz.

Özel Sistem Göz Tıp Merkezi’nde bulunan gelişmiş YAG Lazer cihazları, enerjiyi o kadar hassas bir şekilde iletir ki, tedavi edilecek dokunun sadece milimetrelerce yanındaki diğer hassas göz yapıları (kornea, retina veya yapay mercek) bu işlemden zarar görmez. Bu özellik, işlemin güvenilirliğini ve hasta konforunu maksimum düzeye çıkarır.

YAG Lazer Hangi Durumlarda Uygulanır?

YAG Lazerin kullanım alanı oldukça spesifiktir. Her göz rahatsızlığında veya her glokom türünde kullanılmaz. Temel olarak iki ana durumda "altın standart" tedavi yöntemidir:

• Arka Kapsül Opasifikasyonu (İkincil Katarakt): Katarakt ameliyatından aylar veya yıllar sonra görmenin tekrar bulanıklaşması durumu.
• Dar Açılı Glokom (Açı Kapanması Riski): Göz içi sıvısının boşaldığı açının dar olduğu hastalarda, ani göz tansiyonu krizini önlemek veya tedavi etmek amacıyla.

Kapsülotomi: Katarakt Sonrası Bulanıklığa Son

Katarakt ameliyatı olan hastaların yaklaşık %20-30'unda, ameliyattan bir süre sonra (bu süre aylar veya yıllar olabilir) görme kalitesinde yeniden azalma meydana gelebilir. Hastalar genellikle "Kataraktım geri mi geldi?" endişesiyle kliniğimize başvururlar. Ancak tıbben kataraktın tekrarlaması mümkün değildir. Yaşanan durum, katarakt sonrası bulanıklık olarak bilinen "Arka Kapsül Opasifikasyonu"dur.

Katarakt ameliyatında, gözün doğal merceği alındıktan sonra yapay mercek (İOL), gözün kendi doğal mercek zarı (kapsül) içine yerleştirilir. Zamanla bu zarın arka kısmı, hücre çoğalması nedeniyle kalınlaşabilir ve buzlu cam gibi matlaşabilir. Bu matlaşma, ışığın göze girmesini engeller. YAG lazer kapsülotomi işleminde, lazer ışınları kullanılarak bu matlaşmış zarın tam ortasında, görme ekseni üzerinde küçük bir pencere açılır. Bu işlem, kirli bir pencerenin silinmesi gibi düşünülebilir; ışık yolu tekrar açılır ve hasta dakikalar içinde eski net görüşüne kavuşur.

İridotomi: Glokom Krizine Karşı Koruyucu Kalkan

Göz tansiyonunun (glokom) en tehlikeli türlerinden biri "Açı Kapanması Glokomu"dur. Göz içindeki sıvının dışarı atıldığı kanal (trabeküler ağ), irisin (gözün renkli kısmı) kökü tarafından tıkanırsa, göz içi basıncı aniden çok yüksek seviyelere çıkabilir. Bu durum şiddetli ağrı, körlük riski ve acil müdahale gerektiren bir tablodur.

Bu riski taşıyan (anatomik olarak dar açılı) hastalarda veya kriz geçirenlerde, koruyucu amaçla YAG lazer iridotomi uygulanır. İşlem sırasında, irisin üst kısmında, göz kapağının altında kalacak şekilde milimetrik bir delik açılır. Bu delik, gözün arka kamarası ile ön kamarası arasında bir "bypass" yolu (kestirme yol) oluşturur. Böylece sıvı akışı dengelenir ve irisin açıyı kapatması engellenir. Bu işlem, göz tansiyonu lazeri uygulamaları arasında en hayat kurtarıcı olanlardan biridir.

YAG Lazer İşlemi Nasıl Uygulanır?

Hastalarımız için YAG Lazer süreci oldukça hızlı, ağrısız ve konforludur. İşlem bir ameliyat değildir, poliklinik şartlarında, özel bir mikroskop karşısında otururken yapılır. Süreç adım adım şöyledir:

• Hazırlık: İşlemden önce göz bebeğini büyütmek (kapsülotomi için) veya küçültmek (iridotomi için) amacıyla damlalar damlatılır. Ayrıca göz yüzeyini uyuşturmak için anestezik damla uygulanır.
• Pozisyon: Hasta, normal göz muayenesi olur gibi cihazın çenesine başını yerleştirir. Doktor, gözün kırpılmasını önlemek ve lazeri odaklamak için göze özel bir mercek tutabilir.
• Uygulama: Doktor mikroskoptan bakarak hedef dokuyu belirler ve lazer atışlarını yapar. İşlem sırasında hasta ağrı hissetmez, sadece "çıt çıt" şeklinde hafif sesler duyar ve kısa süreli ışık parlamaları görür.
• Süre: İşlem genellikle her bir göz için sadece 1-2 dakika sürer.

İşlem Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

YAG Lazer tedavisi sonrası hastalarımız hemen evlerine dönebilirler, yatış gerekmez. Ancak iyileşme sürecinin sorunsuz geçmesi için bazı noktalara dikkat edilmelidir:

• Geçici Bulanıklık: Göz bebeğini büyüten damlaların etkisiyle işlemden sonra 3-4 saat boyunca yakını görmede zorluk ve ışık hassasiyeti yaşanabilir. Bu nedenle işlem günü araç kullanılmaması önerilir.
• Göz Tansiyonu Kontrolü: Lazer işlemi, parçalanan doku artıklarına bağlı olarak geçici göz tansiyonu yükselmesine neden olabilir. Bu nedenle doktorunuz işlemden 1 saat sonra göz tansiyonunuzu ölçmek isteyebilir veya önleyici damla verebilir.
• İlaç Kullanımı: Genellikle 3-5 gün süreyle kullanılmak üzere kortizonlu veya anti-inflamatuar göz damlaları reçete edilir. Bu damlalar gözdeki reaksiyonu baskılamak için önemlidir.
• Uçuşan Cisimler: Özellikle arka kapsül opasifikasyonu tedavisi (kapsülotomi) sonrası, hastalar görüş alanında "sinek uçuşmaları" veya "yüzen noktalar" görebilir. Bunlar parçalanan zarın kalıntılarıdır ve genellikle zamanla aşağı çökerek kaybolur.

Olası Riskler ve Yan Etkiler

YAG Lazer, son derece güvenli bir prosedür olmasına rağmen, her tıbbi müdahale gibi nadir de olsa bazı riskler taşır. Bu riskler, uzman hekimin tecrübesi ve doğru enerji ayarları ile minimize edilir:

• Göz İçi Basıncı Artışı: En sık görülen yan etkidir, genellikle geçicidir ve damlalarla kontrol altına alınır.
• Göz İçi Mercek Hasarı: Kapsülotomi sırasında lazerin odaklaması kayarsa yapay mercek üzerinde küçük çizikler (pitting) oluşabilir. Genellikle görmeyi etkilemez.
• Retina Sorunları: Çok nadiren (%1'den az), özellikle yüksek miyop hastalarda kapsülotomi sonrası retina yırtığı veya retina dekolmanı riski oluşabilir. Bu nedenle işlem öncesi retina muayenesi şarttır.
• Ödem: Makula (sarı nokta) bölgesinde hafif ödem oluşabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

YAG Lazer sonrası hafif batma ve uçuşmalar normaldir. Ancak aşağıdaki belirtilerden birini yaşarsanız, kontrol randevunuzu beklemeden Özel Sistem Göz Tıp Merkezi ile iletişime geçmelisiniz:

• Görmede ani bir "perde inmesi" veya siyah bir gölge oluşması.
• Şimşek çakması veya yoğun ışık parlamaları görülmesi.
• Gözde geçmeyen şiddetli ağrı ve kızarıklık.
• Uçuşan cisimlerin sayısında ani ve çok büyük bir artış olması ("Kurum yağıyor" gibi).

Unutmayın, katarakt sonrası gelişen bulanıklık kaderiniz değildir; YAG Lazer ile dakikalar içinde tekrar aydınlığa kavuşabilirsiniz. Aynı şekilde, sinsi bir glokom krizinden basit bir lazer işlemiyle korunmak mümkündür. Göz sağlığınız için en doğru kararı vermek adına uzman hekimlerimizle görüşebilirsiniz.