Schirmer Testi: Gözyaşı Üretim Miktarının Hassas Ölçümü ve Kuru Göz Tanısı

Göz sağlığımız, sadece net bir görüşe sahip olmakla sınırlı değildir; aynı zamanda göz yüzeyinin konforu ve bütünlüğü de yaşam kalitemizi doğrudan etkiler. Gözün en ön tabakasını kaplayan, onu besleyen, nemlendiren ve dış etkenlere karşı koruyan gözyaşı filmi, bu sistemin en hayati parçalarından biridir. Ancak günümüzün dijital yaşam tarzı, çevresel faktörler, hormonal değişimler ve bazı sistemik hastalıklar, gözyaşı üretiminde azalmaya veya kalitesinde bozulmaya yol açabilmektedir. Tıp literatüründe "Keratokonjonktivit Sikka", halk arasında ise yaygın olarak "Kuru Göz Sendromu" olarak bilinen bu durumun tanısında kullanılan en temel ve güvenilir yöntemlerden biri Schirmer testi olarak adlandırılır. Pendik’te "A Tipi" tıp merkezi standartlarında hizmet veren Özel Sistem Göz Tıp Merkezi olarak, gözde yanma, batma ve kum kaçmış hissi gibi şikayetlerle başvuran hastalarımızda gözyaşı miktarını objektif olarak değerlendirmek için bu testi rutin tanı protokollerimizde uygulamaktayız.

Gözyaşı ölçümü, doğru teşhis ve kişiye özel tedavi planlaması için kritik bir adımdır. Çünkü göz kuruluğu, basit bir rahatsızlık gibi algılansa da tedavi edilmediğinde kornea yüzeyinde kalıcı hasarlara, enfeksiyon riskinde artışa ve görme kalitesinde dalgalanmalara neden olabilir. Schirmer testi, hekiminize gözyaşı bezlerinizin yeterli kapasitede çalışıp çalışmadığını gösteren sayısal veriler sunar. Bu makalede, kuru göz tanısının altın standartlarından biri olan bu testin nasıl yapıldığını, sonuçlarının ne anlama geldiğini ve göz sağlığınız için neden önemli olduğunu detaylıca inceleyeceğiz.

Schirmer Testi Nedir?

Schirmer testi, ilk kez 1903 yılında Alman göz hekimi Otto Schirmer tarafından tanımlanmış ve o günden bu yana oftalmoloji pratiğinde yerini korumuş bir tanı yöntemidir. Testin temel amacı, gözyaşı bezlerinin belirli bir süre içinde (genellikle 5 dakika) ürettiği gözyaşı miktarını milimetre cinsinden ölçmektir. Bu test, gözyaşının kalitesini (buharlaşma hızı vb.) değil, "hacmini" (kantitatif değerini) ölçer.

Test, özel olarak üretilmiş, steril ve milimetrik ölçeklendirilmiş filtre kağıt şeritleri kullanılarak yapılır. Bu kağıtlar, gözyaşını emme özelliğine sahiptir. Testin uygulanış şekline göre (uyuşturucu damla kullanılarak veya kullanılmadan) bazal (sürekli) gözyaşı salgısı veya refleks (uyarıya bağlı) gözyaşı salgısı ölçülebilir. Hekiminiz, şikayetlerinizin niteliğine göre hangi varyasyonun uygulanacağına karar verir.

Schirmer Testi Hangi Durumlarda Yapılır? (Kuru Göz Belirtileri)

Göz hekimleri, hastanın anlattığı şikayetler (anamnez) doğrultusunda kuru göz şüphesi duyduklarında Schirmer testine başvururlar. Kuru göz tanısı koymak ve ciddiyetini derecelendirmek için bu testin yapılması gereken başlıca durumlar ve belirtiler şunlardır:

• Kronik Göz Rahatsızlıkları: Gözde sürekli yanma, batma, kaşıntı, kızarıklık ve sanki gözün içinde kum veya yabancı bir cisim varmış hissi yaşanması.
• Sulanma Paradoksu: Göz kuruluğunun erken evrelerinde, göz yüzeyi kuruduğunda beyin "acil durum" sinyali göndererek refleks olarak aşırı yaşarma (sulanma) yapabilir. Sürekli gözü sulanan hastalarda da altta yatan neden kuruluk olabilir.
• Bilgisayar ve Ekran Kullanımı: Dijital ekranlara uzun süre bakarak çalışan ve "dijital göz yorgunluğu" belirtileri gösteren kişilerde.
• Kontakt Lens İntoleransı: Kontakt lens kullanırken konforu bozulan, lensi gözüne yapışmış gibi hisseden veya gün sonunda lensi çıkarmakta zorlanan hastalarda.
• Sistemik Hastalıklar: Romatoid artrit, Lupus veya özellikle ağız ve göz kuruluğu ile seyreden Sjögren sendromu şüphesi olan hastalarda.
• Cerrahi Öncesi Değerlendirme: LASIK, iLASIK veya katarakt ameliyatı gibi oküler cerrahiler öncesinde, göz yüzeyinin sağlığını ve iyileşme kapasitesini ölçmek için.
• Bulanık Görme: Göz kırpınca düzelen, gün içinde dalgalanan görme bulanıklığı şikayetlerinde.

Schirmer Testi Nasıl Uygulanır? (Adım Adım Süreç)

Schirmer testi, hasta açısından son derece basit, ağrısız ve hızlı bir işlemdir. Muayene odası koşullarında gerçekleştirilen testin adımları şu şekildedir:

• Hazırlık: Hasta muayene koltuğuna rahat bir şekilde oturtulur. Eğer "Schirmer 1" testi (refleks salgıyı da içeren) yapılacaksa uyuşturucu damla damlatılmaz. Eğer sadece bazal salgı ölçülecekse, göz yüzeyini uyuşturmak için anestezik damla damlatılır ve fazlası kurulanır.
• Şeritlerin Yerleştirilmesi: Steril ambalajından çıkarılan ince filtre kağıt şeritlerinin ucu, yaklaşık 5 milimetre kadar katlanır. Bu katlanan kısım, alt göz kapağının dış üçte birlik kısmına (kirpiklerin dibine, gözün içine doğru) nazikçe yerleştirilir.
• Bekleme Süresi: Şeritler yerleştirildikten sonra hastadan gözlerini hafifçe kapatması (sıkmadan) veya normal şekilde kırpıştırarak karşıya bakması istenir. Test süresi standart olarak 5 dakikadır. Bu süre boyunca oda ışığının loş olması tercih edilebilir.
• Ölçüm: 5 dakika dolduğunda, hekim şeritleri nazikçe çıkarır. Kağıdın gözyaşı ile ıslanan kısmı, üzerindeki milimetrik cetvel sayesinde ölçülür.

İşlem sırasında hasta hafif bir gıdıklanma veya batma hissi duyabilir ancak bu, acı verici bir deneyim değildir. Kağıtlar çıkarıldıktan sonra bu his hemen kaybolur.

Test Sonuçları Nasıl Değerlendirilir? (Normal ve Düşük Değerler)

Schirmer testinin sonuçları, gözyaşı üretim kapasitesi hakkında objektif veriler sunar. Ancak elde edilen milimetrik değerler, tek başına kesin tanı koymak için yeterli değildir; mutlaka biyomikroskopik muayene ve diğer klinik bulgularla (örneğin gözyaşı kırılma zamanı testi) birlikte yorumlanmalıdır. Genel kabul gören değerlendirme kriterleri şöyledir:

• Normal Değer: 5 dakika sonunda kağıdın 15 mm ve üzerinde ıslanması, gözyaşı üretiminin normal olduğunu gösterir.
• Hafif Kuruluk: 10 mm ile 15 mm arasındaki değerler sınırda veya hafif düzeyde gözyaşı azlığını işaret edebilir.
• Orta Düzey Kuruluk: 5 mm ile 10 mm arasındaki sonuçlar, gözyaşı yetmezliği olduğunu ve tedavi gerektirdiğini gösterir.
• Şiddetli Kuruluk: 5 mm'nin altındaki değerler, ciddi göz kuruluğu (severe dry eye) tablosudur. Bu durum genellikle Sjögren sendromu gibi otoimmün hastalıklarla ilişkili olabilir ve agresif tedavi gerektirir.

Önemli bir not olarak; yaşla birlikte gözyaşı üretimi doğal olarak azalır. 60 yaş üstü bir bireyde 10 mm'lik bir sonuç normal kabul edilebilirken, genç bir bireyde bu değer araştırılması gereken bir durum olabilir. Bu nedenle test sonuçları uzman hekim tarafından hastanın yaşına ve genel durumuna göre analiz edilmelidir.

Kuru Göz Tanısında Schirmer Testinin Önemi

Kuru göz sendromu belirtileri yaşayan hastalar için Schirmer testi, tedavinin yol haritasını belirleyen en önemli kılavuzdur. Eğer test sonucu, sorunun "gözyaşı üretim eksikliği" (aköz yetmezlik) olduğunu gösteriyorsa, tedavi stratejisi suni gözyaşı damlaları, jeller veya gözyaşı kanallarının tıkanması (punktum tıkacı) üzerine kurulur. Eğer test sonucu normalse ancak hasta hala kuruluk hissediyorsa, sorun "buharlaşma fazlalığı" (evaporatif kuru göz) olabilir ve bu durumda kirpik dibi tedavileri (sıcak kompres, IPL vb.) ön plana çıkar.

Ayrıca lazer göz ameliyatı olmak isteyen veya kontakt lens kullanmak isteyen hastalar için Schirmer testi bir "uygunluk vizesi" gibidir. Yeterli gözyaşı hacmine sahip olmayan hastalarda bu tür girişimler ertelenebilir veya ek önlemler alınarak uygulanabilir. Özel Sistem Göz Tıp Merkezi olarak, hastalarımızın göz yüzey sağlığını riske atmadan, en doğru ve güvenilir tedavi yöntemlerini belirlemek için bu testin verilerini titizlikle kullanıyoruz.

Gözlerinizdeki batma ve yanma hissini "yorgunluktandır" diyerek geçiştirmeyin. Gözyaşı miktarınızın ölçülmesi, hem konforlu bir görüş hem de uzun vadeli göz sağlığınız için atılacak en önemli adımdır.