Göz Anjiyosu FFA: Retinanın Damar Haritasını Çıkaran Altın Standart

Göz, vücudumuzun dünyaya açılan penceresidir ve bu pencerenin en arkasında, görme işleminin ana merkezi olan retina (ağ tabaka) bulunur. Retinanın sağlıklı işleyişi, onu besleyen damar ağının bütünlüğüne ve sağlığına bağlıdır. Ancak diyabet (şeker hastalığı), hipertansiyon veya yaşa bağlı dejenerasyonlar gibi pek çok sistemik ve oküler durum, bu hassas damar yapısında sızıntılara, tıkanıklıklara veya kanamalara yol açabilir. Bu tür durumların tespitinde, standart muayene yöntemlerinin yetersiz kaldığı anlarda devreye giren en önemli tanısal testlerden biri Göz anjiyosu FFA (Fundus Floresein Anjiyografisi) işlemidir. Pendik’te "A Tipi" tıp merkezi standartlarında hizmet veren Özel Sistem Göz Tıp Merkezi olarak, retina hastalıklarının erken teşhisi ve doğru tedavi planlamasında, ileri teknoloji görüntüleme sistemlerimiz ve uzman hekim kadromuzla hastalarımızın yanındayız.

Halk arasında göz damar filmi olarak da bilinen bu tetkik, gözün arka kısmındaki damar yapısının dinamik bir şekilde görüntülenmesini sağlar. Kalp anjiyosundan farklı olarak, göz anjiyosunda damar açma veya stent takma gibi bir tedavi işlemi yapılmaz; bu tamamen tanı amaçlı bir fotoğraf çekim işlemidir. Özellikle diyabete bağlı görme kayıplarının önlenmesinde ve tedaviye yön verilmesinde kritik bir rol oynayan FFA, retinanın "trafik akışını" kontrol eden ve sorunlu bölgeleri (kaçak yapan damarlar, beslenmeyen alanlar) nokta atışı gösteren bir yol haritasıdır.

FFA (Göz Anjiyosu) Nedir?

Tıbbi adıyla Fundus Floresein Anjiyografisi (FFA), özel bir boya maddesi ve gelişmiş kamera sistemleri kullanılarak göz dibinin (retina ve koroid tabakalarının) damar yapısının incelenmesi işlemidir. Bu işlemde kullanılan "Floresein" adlı madde, turuncu-kırmızı renkte organik bir boyadır. Bu boya damar yolundan verildikten saniyeler sonra göz damarlarına ulaşır ve özel filtreli kameralar sayesinde parlayarak (floresan özellik göstererek) damarların içinin görünür hale gelmesini sağlar.

Normal bir göz dibi fotoğrafında, sadece damarların dış yapısı ve retinanın yüzeyi görülürken, floresein anjiyografi sayesinde damar içindeki kan akışı, damar duvarının geçirgenliği ve retina altındaki gizli sızıntılar detaylıca analiz edilebilir. Bu test, göz hekimine hastalığın evresi, lazer tedavisine gerek olup olmadığı veya göz içi iğne tedavisinin etkinliği hakkında hayati bilgiler sunar. İşlem, radyasyon içermez ve X-ışını kullanılmaz; tamamen optik görüntüleme prensibine dayanır.

Göz Anjiyosu Hangi Hastalıklarda İstenir?

Göz anjiyosu, her göz muayenesinde yapılan rutin bir test değildir. Hekiminiz, göz dibi muayenesinde şüpheli bir durum gördüğünde veya mevcut bir retina hastalığının seyrini takip etmek istediğinde bu tetkiki ister. Retina anjiyosu işleminin en sık uygulandığı hastalık grupları şunlardır:

• Diyabetik Retinopati: Şeker hastalığına bağlı olarak retina damarlarında oluşan baloncuklaşma, sızıntı, kanama ve beslenmeyen (iskemik) alanların tespiti için diyabetik retinopati tanısı ve takibinde altın standarttır. Lazer tedavisinin nereye uygulanacağını belirler.
• Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu (Sarı Nokta Hastalığı): Özellikle hastalığın "yaş tipi" formunda, retina altında oluşan istenmeyen yeni damar yumaklarının (koroid neovaskülarizasyonu) yerini ve aktivitesini belirlemek için sarı nokta hastalığı teşhisi sürecinde kullanılır.
• Retina Damar Tıkanıklıkları: Atardamar veya toplardamar tıkanıklıklarında, hangi bölgenin hasar gördüğünü ve ödemin kaynağını tespit etmek için.
• Santral Seröz Koryoretinopati: Genellikle stres kökenli olan ve görme merkezinde sıvı birikmesiyle karakterize bu hastalıkta, sızıntı yapan "baca" noktasını bulmak için.
• Göz İçi Tümörleri ve İltihapları: Retina tümörlerinin damarlanma yapısını incelemek veya üveit (göz içi iltihabı) durumunda retina ödemini değerlendirmek için.
   

FFA Testi Nasıl Yapılır? (İşlem Adımları)

Özel Sistem Göz Tıp Merkezi görüntüleme biriminde gerçekleştirilen FFA işlemi, hasta konforunun ön planda tutulduğu, hızlı ve genellikle ağrısız bir süreçtir. Toplam işlem süresi hazırlıklarla birlikte yaklaşık 15-20 dakikadır. Adım adım uygulama süreci şöyledir:

• Göz Bebeklerinin Büyütülmesi: İşlemden önce hastanın her iki gözüne özel damlalar damlatılarak göz bebekleri (pupilla) büyütülür. Bu sayede retinanın en uç noktalarına kadar geniş bir görüş alanı sağlanır.
• Damar Yolu Açılması: Hastanın kolundan veya el üzerinden küçük bir damar yolu açılır. Bu yol, boyar maddenin verilmesi için kullanılır.
• Pozisyon Alma: Hasta, anjiyo cihazının (fundus kamera) önüne oturur ve çenesini cihaza yaslar.
• Boyanın Verilmesi ve Çekim: Floresein boyası damar yolundan hızla verilir. Boya verildikten yaklaşık 10-15 saniye sonra göz damarlarına ulaşır. Bu andan itibaren hekim veya teknisyen, seri halde flaşlı fotoğraflar çekmeye başlar.
• Görüntüleme Fazları: Boyanın atardamarlara girişi, kılcal damarlara yayılışı ve toplardamarlardan çıkışı farklı fazlarda (erken, orta ve geç faz) fotoğraflanır. Bu süreç yaklaşık 5-10 dakika sürer.
   

İşlem Öncesi ve Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Göz anjiyosu güvenli bir işlem olsa da, hastaların konforu ve testin başarısı için dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır:

İşlem Öncesi:

• Hastanın aç gelmesine gerek yoktur; ancak boya maddesi nadiren mide bulantısı yapabildiği için işlemden 2-3 saat önce hafif bir şeyler yenmesi veya aşırı dolu mideyle gelinmemesi önerilir.
• Hastanın kullandığı ilaçları (tansiyon, kalp, şeker vb.) kesmesine gerek yoktur.
• Alerjik bünyesi olan, daha önce iyotlu kontrast maddeye veya herhangi bir ilaca alerji geliştiren hastaların bu durumu mutlaka hekime bildirmesi gerekir.
   

İşlem Sonrası:

• Göz bebekleri büyütüldüğü için işlemden sonra 4-6 saat boyunca görme bulanık olabilir ve ışık hassasiyeti (kamaşma) yaşanabilir. Bu nedenle hastaların güneş gözlüğü getirmesi ve işlem sonrası araç kullanmamaları önerilir.
• Verilen boya maddesi vücuttan böbrekler yoluyla atılır. Bu nedenle işlemden sonraki 24-48 saat boyunca idrar renginin koyu turuncu veya fosforlu sarı olması son derece normaldir. Bol su içmek boyanın atılımını hızlandırır.
• Cilt renginde geçici bir sararma görülebilir, bu durum birkaç saat içinde düzelir.
   

Yan Etkiler ve Güvenlik

Hastalarımız sıklıkla göz anjiyosunu, böbreklere zarar verme riski olan tomografi ilaçları veya kalp anjiyosu ile karıştırarak endişe duyabilmektedir. Ancak floresein anjiyografi işleminde kullanılan boya, iyot içermez ve böbrek toksisitesi (zararı) riski, diğer radyolojik kontrast maddelere göre çok daha düşüktür. Yine de böbrek yetmezliği olan hastalarda doz ayarlaması veya nefroloji konsültasyonu gerekebilir.

İşlem sırasında en sık görülen yan etki, boya verilirken hissedilen geçici sıcaklık basması ve hafif mide bulantısıdır. Bu durum genellikle birkaç saniye içinde kendiliğinden geçer. Ciddi alerjik reaksiyonlar (nefes darlığı, kaşıntı, döküntü) oldukça nadirdir (%1'den az). Merkezimizde her türlü alerjik reaksiyona karşı gerekli acil müdahale ekipmanları hazır bulundurulmaktadır.

Unutmayın, retina hastalıklarında erken tanı, görme yetisinin korunması için en önemli adımdır. Göz anjiyosu, hekiminizin gözünüzdeki sessiz tehlikeleri görmesini sağlayan ve tedavinizi şekillendiren hayati bir tetkiktir. Retina sağlığınızla ilgili şüpheleriniz varsa, uzman hekim değerlendirmesi için kliniğimize başvurabilirsiniz.