Pitoz (Göz Kapağı Düşüklüğü): Nedenleri, Belirtileri ve Cerrahi Çözümleri

Göz kapakları, göz sağlığını koruyan en önemli savunma mekanizmasıdır. Göz yüzeyini nemli tutar, dış etkenlere karşı kalkan görevi görür ve estetik açıdan yüz ifademizin en belirleyici unsurudur. Ancak doğuştan gelen kas zayıflıkları, yaşlanma süreci veya nörolojik nedenlerle üst göz kapağının normal seviyesinden daha aşağıda durması durumu, tıbbi adıyla Pitoz (Ptosis) olarak tanımlanır. Halk arasında "göz kapağı düşüklüğü" olarak bilinen bu rahatsızlık, sadece yorgun ve uykulu bir görünüme neden olmakla kalmaz, aynı zamanda görme alanını kapatarak hastanın yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir. Pendik’te "A Tipi" tıp merkezi standartlarında hizmet veren Özel Sistem Göz Tıp Merkezi olarak, oküloplastik cerrahi birimimizle hem çocuklarda hem de yetişkinlerde görülen Pitoz vakalarını titizlikle değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planları sunuyoruz.

Pitozis, basit bir cilt sarkmasından (dermatoşalazis) farklıdır. Cilt sarkmasında sorun fazla deriyken, Pitozde sorun göz kapağını kaldıran kasın (levator kası) zayıflığı veya sinir iletimindeki bozukluktur. Bu nedenle tedavisi de farklılık gösterir. Tedavi edilmeyen ileri derece düşüklükler, özellikle çocuklarda kalıcı görme kaybına (göz tembelliği) yol açabildiği için erken tanı ve müdahale hayati önem taşır. Bu makalede, göz kapağı düşüklüğünün nedenlerini, türlerini ve ptozis ameliyatı süreçlerini detaylı bir şekilde ele alacağız.

Pitoz Nedir?

Pitoz, üst göz kapağının göz bebeğini (pupilla) kısmen veya tamamen örtecek şekilde aşağı düşmesi durumudur. Normal anatomik yapıda, karşıya bakan bir bireyde üst göz kapağı, gözün renkli kısmını (iris) 1-2 milimetre kadar örter. Eğer kapak bu seviyenin altına iniyorsa ve göz bebeğini kapatmaya başlıyorsa Pitozden söz edilir.

Bu durum tek gözde (unilateral) görülebileceği gibi her iki gözde (bilateral) de ortaya çıkabilir. Düşüklüğün derecesi kişiden kişiye değişir; bazı hastalarda sadece hafif bir asimetri olarak fark edilirken, bazı hastalarda göz kapağı tamamen kapanarak görmeyi engelleyebilir. Hastalar genellikle görmek için kaşlarını kaldırmak zorunda kalırlar, bu da alın bölgesinde derin kırışıklıklara ve gün sonunda şiddetli baş ağrılarına neden olabilir.

Pitoz Neden Oluşur?

Göz kapağı düşüklüğünün altında yatan mekanizma, göz kapağını kaldıran kasın (levator palpebrae superioris) gücünü kaybetmesi veya bu kasa giden sinirlerde hasar oluşmasıdır. Üst kapak düşüklüğü nedenleri doğuştan (konjenital) veya sonradan kazanılmış (edinsel) olarak iki ana grupta incelenir:

• Doğuştan (Konjenital) Pitoz: Bebek anne karnındayken göz kapağını kaldıran kasın tam gelişememesi sonucu oluşur. Genellikle tek taraflıdır. Bebeğin görme gelişimini engelleme riski (göz tembelliği) nedeniyle çok sıkı takip ve zamanında müdahale gerektirir.
• Yaşa Bağlı (Aponevrotik) Pitoz: En sık görülen türdür. Yaşlanmayla birlikte göz kapağını kaldıran kasın tendonu gevşer, incelir veya yapıştığı yerden ayrılır. Uzun yıllar kontakt lens kullananlarda veya gözünü sık ovuşturanlarda daha erken yaşlarda görülebilir.
• Nörojenik (Sinirsel) Pitoz: Göz kapağı kasını yöneten sinirlerdeki felç (3. sinir felci), Horner sendromu veya Myastenia Gravis gibi nörolojik hastalıklar sonucu gelişebilir.
• Miyojenik (Kasa Bağlı) Pitoz: Kas hastalıklarına (miyopatiler) bağlı olarak kasın işlevini yitirmesidir.
• Mekanik Pitoz: Göz kapağında oluşan tümörler, kistler veya ciddi ödem gibi ağırlık yapan durumların kapağı aşağı çekmesidir.
• Travmatik Pitoz: Göz çevresine alınan darbeler sonucu kasın veya sinirin hasar görmesiyle oluşur.

Kimler İçin Değerlendirilir?

Pitoz sadece kozmetik bir sorun değildir, aynı zamanda fonksiyonel bir görme problemidir. Aşağıdaki şikayetleri yaşayan kişiler mutlaka bir oküloplastik cerrahi uzmanı veya göz hekimi tarafından değerlendirilmelidir:

• Aynaya baktığında göz kapakları arasında belirgin seviye farkı görenler.
• Göz kapakları göz bebeğini örttüğü için görme alanı daralanlar (özellikle üst tarafı görememe).
• Daha iyi görebilmek için sürekli kaşlarını kaldırma ihtiyacı hissedenler ve buna bağlı alın ağrısı yaşayanlar.
• Okuma yaparken veya aşağı bakarken zorlananlar.
• Fotoğraflarda sürekli yorgun, uykulu veya baygın bakışlı çıkanlar.
• Baş pozisyonunu sürekli geriye atarak (çene yukarıda) görmeye çalışan çocuklar (Chin-up hareketi).

Pitoz Ameliyatı Nasıl Uygulanır?

Pitozun birincil tedavisi cerrahidir; ilaçla veya egzersizle düzelmesi (altta yatan nörolojik bir hastalık yoksa) mümkün değildir. Özel Sistem Göz Tıp Merkezi’nde uygulanan ptozis ameliyatı, hastanın göz kapağını kaldıran kasın (levator) fonksiyonuna göre belirlenir. Ameliyat teknikleri şunlardır:

1. Levator Cerrahisi (Kas Güçlendirme): En sık uygulanan yöntemdir. Eğer hastanın levator kasında hala bir miktar hareket (fonksiyon) varsa tercih edilir. Göz kapağı kıvrımından girilerek kas bulunur, kısaltılır veya öne doğru ilerletilerek (kısaltılarak) tekrar tars (kıkırdak) dokusuna dikilir. Böylece kasın kaldırma gücü artırılır. Erişkinlerde genellikle lokal anestezi altında yapılır; bu sayede ameliyat sırasında hastadan gözünü açıp kapatması istenerek kapak seviyesi milimetrik olarak ayarlanabilir. Kesi yeri kapak kıvrımına gizlendiği için iz kalmaz.

2. Frontal Askı (Kaş Askılama) Yöntemi: Eğer hastanın göz kapağı kası hiç çalışmıyorsa (genellikle doğuştan Pitozlerde veya kas felçlerinde), levator cerrahisi işe yaramaz. Bu durumda göz kapağı, cilt altından geçirilen özel materyaller (silikon çubuklar veya hastanın kendi bacağından alınan fasya dokusu) ile alın kasına (frontalis kası) asılır. Hasta kaşını kaldırdığında göz kapağı da açılır.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

Pitoz cerrahisi sonrası iyileşme süreci kişiden kişiye değişmekle birlikte genellikle konforludur. Hastalarımız aynı gün taburcu edilir. İyileşme sürecinde beklenen durumlar şöyledir:

• Ödem ve Morluk: İlk 48-72 saat göz kapağında şişlik ve morluk olması normaldir. Buz uygulaması ve başın yüksekte tutulması ile bu durum kontrol altına alınır.
• Göz Kapanması: Ameliyat sonrası ilk günlerde, ödem veya kasın gerginliği nedeniyle göz kapağı tam kapanmayabilir (lagoftalmi). Bu süreçte gözün kurumaması için yoğun suni gözyaşı damlaları ve jelleri kullanmak çok önemlidir.
• Dikişler: Cilt dikişleri genellikle 1 hafta sonra alınır. Erimeyen dikişler kullanıldıysa alınması gerekir.
• Sosyal Hayat: Hastalar genellikle 1 hafta - 10 gün içinde işlerine dönebilirler. Kapak seviyesinin tam olarak oturması ve simetrinin sağlanması birkaç ayı bulabilir.

Olası Riskler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Pitoz cerrahisi, göz estetiği ameliyatları arasında en fazla deneyim ve hassasiyet gerektiren işlemlerden biridir. Başarı oranı yüksek olsa da bazı riskler mevcuttur:

• Yetersiz veya Aşırı Düzeltme: Kapağın hala düşük kalması veya çok yukarıda olması durumu. (Revizyon cerrahisi gerekebilir).
• Asimetri: İki göz kapağı arasında yükseklik farkı oluşması.
• Göz Kuruluğu: Özellikle kapağın tam kapanmadığı durumlarda kornea kuruyabilir. Gece boyunca jel kullanmak gerekebilir.
• Kiprik Dökülmesi: Kesi hattındaki kirpik köklerinin zarar görmesi (Nadir).

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Göz kapağı düşüklüğü yavaş yavaş gelişebileceği gibi aniden de ortaya çıkabilir. Özellikle aşağıdaki durumlarda acilen doktora başvurulmalıdır:

• Göz kapağı aniden düştüyse (Beyin anevrizması veya sinir felci belirtisi olabilir).
• Düşüklüğe şiddetli baş ağrısı veya çift görme eşlik ediyorsa.
• Bebeklerde göz bebeğini kapatan bir düşüklük varsa (Göz tembelliği riski).

Özel Sistem Göz Tıp Merkezi olarak, bakışlarınızdaki yorgunluğu silmek ve görme kalitenizi artırmak için yanınızdayız. Göz kapağı düşüklüğünün nedenini belirlemek ve size en uygun cerrahi yöntemi planlamak için uzman hekimlerimizden randevu alabilirsiniz.